|
ԵՐԳԻՉԸ` ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԱՅՐ
Շառլ Ազնաւուրին համարեա ամէն
հայ ճանաչում է: Ֆրանսահայ անւանի երգիչ եւ դերասան, որը
ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետութիւնը միջազգային
կազմակերպութիւններում, այդ թւում Իւնեսկոյում: Նա եղեռնի
սարսափներն ապրած ընտանիքի զաւակ է, որը Հայաստանի անկախութիւնից
յետոյ ոչ մի ջանք չի խնայել ծառայելու Հայաստանին եւ հայ
ժողովրդին: Այժմ նա այն եզրակացութեան է հասել, որ ցեղասպանութեան
բառի վրայ պնդելը արդիւնաւէտ չի կարող լինել, եւ իր փորձառութիւնից
ելնելով, ասում է, որ ներկայի գործելակերպով, ոչ ոք չի օգնելու
հայերին: Այս հարցերի մասին նա պարզ լեզւով խօսել է Ֆրանսիայում
ֆրանսերէնով հրատարակւող "Նուվել դ՛Աղմէնի" ամսաթերթին տւած
հարցազրոյցում: Հարցազրոյցը տպագրւել է այդ թերթի Հոկտեմբերի
համարում եւ բնականաբար արժանացել է խիստ քննադատութիւնների:
Ստորեւ ներկայացնում ենք հարցազրոյցը թարգմանաբար, յետոյ` Հայկ
Նագգաշեանի քննադատական յօդւածը դրա մասին: Հարցազրոյցի հայերէն
թարգմանութիւնը փոխ է առնւած հայաստանեան "Հետք" կայքից:
ՇԱՌԼ ԱԶՆԱՒՈՒՐԻ ՑՆՑՈՂ ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑԸ
"ԻՆՁ
ՀԱՄԱՐ ՄԻԵՒՆՈՅՆ Է, ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԻՒՆ, ԹԷ ԱՅԼ ԲԱՌ"
Vivement dimanche (Վիւըման դիմանշ) հաղորդման Սեպտեմբերի 4-ի
թողարկման ժամանակ հաղորդավար Միշել Դրիւկերի` ցեղասպանութեան մասին
հարցին Շառլ Ազնաւուրը պատասխանել է. "Դա խանգարող բառ է, այն նաեւ ինձ
է խանգարում, այն, ինչ հիմա կասեմ, կարող է ինձ մէջքով դարձնել որոշ
հայերի նկատմամբ, բայց ես կարծում եմ` դա կարեւոր չէ: Եթէ իսկապէս
թուրքերը ազնւութիւն ունեն ասելու, որ իրենց խանգարողը
"ցեղասպանութիւն" բառն է, մենք այլ բառ կը գտնենք, միայն թէ սահմանները
բացւեն, եւ թուրքական կառավարութիւնը մտածի մեզ հետ երկխօսութիւն
սկսելու մասին": Լրագրողի այն նկատառմանը, թէ "1.5 մլն-ը պատկառելի թիւ
է փոքրիկ երկրի համար", Ազնաւուրը պատասխանել է. "2 թէ 1.5 մլն, նոյնն
է: Երբ սպանում են 2 երեխայ կամ 1.5 մլն հայ կամ 6 մլն հրեա, նոյնն է:
Սպանել են, ցանկացել են սպանել, դա է կարեւոր":
Նուվէլ դ՛Աղմէնի - "Vivement dimanche"-ի ժամանակ արւած Ձեր
յայտարարութիւններով Դուք միայն ընկերներ ձեռք չբերեցիք:
Շառլ Ազնաւուր - Ես սկսում եմ ձանձրանալ դրանից: Մենք յաջողութեան
չենք հասնի, մենք երբեք յաջողութեան չենք հասնի: Մեր հակառակորդները
մեզանից ս-պասում են, որ նրանք, ովքեր դեռ յիշողութիւն ունեն, մեռնեն,
որպէսզի դրանից պրծնեն: Ո՞ր երկիրն է աջակցել մեզ: Ոչ մէկը: Ֆրանսիան
ճանաչել է այն, ինչ ճանաչել է, բայց նա աւելի հեռուն չի գնայ: Ոչ մի
երկիր չի գայ դէպի մեզ: Երբեք:
Աւելին, յեղափոխութիւն անող արաբները երազում են քեմալական մոդելի
հիման վրայ կառավարութիւն ստեղծել": Սա ջուր է լցնում թուրքերի
ջրաղացին, որոնք հարստանում են եւ զբաղեցնում էլ աւելի մեծ տեղ: Նրանք
արդէն "Մեծ քսանեակի" անդամ են: Նրանք անգամ չեն անհանգստանում
Եւրամիութիւն մուտք գործելու մասին: Իսկ ո՞ւր ենք գնում մենք: Այս
ընթացքում Հայաստանը տառապում է, ամէն օր Հայաստանը դատարկւում է: Քիչ
ժամանակ անց այն կը դառնայ մի դատարկ խխունջ: Ո՞ւմ է դա ձեռնտու: Երեք
մաֆիոզի՞: Եւ հարիւր միլիոնաւոր աղքատ մարդիկ կը սփռւեն աշխարհով մէկ:
Այս բոլոր իրողութիւններն ինձ անհանգստացնում են: Իսկ մենք մնում ենք
կենտրոնացած ցեղասպանութիւն բառի վրայ,որը թուրքերը շահարկում են: Արդ,
ուրեմն, ես հարց եմ տալիս թուրքերին. "Եթէ դա ցեղասպանութիւն չէ, ապա
ինչպէ՞ս կոչել մի ժողովրդի բնաջնջումը: Ինչպէ՞ս էք դուք այն անւանել
ժամանակին: Ինչպէ՞ս էր Աթաթուրքն ինքը որակել այդ իրավիճակը: Դա եմ ես
ուզում: Ինչպէ՞ս դա կը կոչւէր մինչեւ "ցեղասպանութիւն" բառը հնարելը:
Կոտորա՞ծ: Հայերի կոտորա՞ծ: Եթէ դուք չէք ուզում օգտագործել
"ցեղասպանութիւն" բառը, գոնէ խոստովանէք, որ դա կոտորած է եղել: Եթէ
մենք դրան հասնենք, մենք մեծ յաջողութիւն կունենանք":
Հայաստանը մեծ վտանգի մէջ է, եւ բոլորը յապաղում են ցեղասպանութիւն
բառի վրայ: Ես չեմ տեսնում, թէ դա ինչպէս է նպաստում երկրի
առաջընթացին: Ո՞ւր է տանում մեզ այդ տրամաբանութիւնը: Մարդիկ, ովքեր
քննադատում են ինձ նման կարծիք յայտնելու համար, ո՞ւր են նրանք: Ի՞նչ
են նրանք անում Հայաստանին օգնելու համար: Ո՞ր պահին են նրանք գումար
ուղարկում: Եւ նրանք ինձ դա՞ս պիտի տան: Այդ ես եմ առաջինը նրանց դաս
տւել: Ես այս մասին խօսել եմ ԱՄՆ-ից մի հայ փաստաբանի հետ, որի
գրասենեակում առնւազն 300 իրաւաբան է աշխատում: Նա միւսների պէս էր
մտածում: Բայց, երբ ես նրան բացատրեցի իմ տեսակէտը, նա ինձ ճիշտ
համարեց:
Ես քաղաքական գործիչ չեմ: Ես դրանից ոչինչ չեմ հասկանում: Ես միայն մի
բան գիտեմ. մենք մի կտոր փոքր ու դժբախտ երկիր ունենք, որն արդէն
երկրորդ անգամ գրեթէ մեռնում է: Եւ մենք այլ բանի մասին ենք խօսում:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Մինչդեռ Դուք ցեղասպանութեան խնդրի շուրջ շատ
ակտիւ էք եղել, յատկապէս երբ հարցը Սենատում էր քննարկւում: Դուք եկաք`
խօսելու Սենատի առջեւ…
Շ. Ա. - Եւ դա ինչ տւեց:
Նուվէլ դ‘Աղմէնի- Դուք մասնակցել էք միտինգների…
Շ. Ա. - Եւ դա ինչի՞ն է ծառայել:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Դուք սիւնակներ էք տպագրել թերթերում…
Շ. Ա. - Եւ դա ինչի՞ն է ծառայել: Դա մեզ ո՞ւր է տարել: Ի՞նչ աւել
բան է դա մեզ տւել: Եթէ հաշւենք մետրերով` սկսած մի P կէտից, քանի՞
միլիմետր ենք առաջ գնացել: Զրօ:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Դուք իսկապէս տպաւորութիւն ունէք, որ մենք առաջ
չե՞նք շարժւել:
Շ. Ա. - Չենք շարժւել եւ չենք շարժւի: Երբեք: Ինձ պարբերաբար
հրաւիրում են Թուրքիա: Թուրքիայի արտգործնախարարն անգամ ինձ հրաւիրել է
արձակուրդս անցկացնելու իր մօտ: Որպէսզի համաձայնութեան գանք, թէ ինչ
ենք պահանջելու: Բայց քաղաքական պարտիաներ չխաղանք, մէկի կամ միւսի
պարտիզանական հետաքրքրութիւնների համար: Ինձ հետաքրքիր չէ, թէ ով կը
լինի Հայաստանի յաջորդ նախագահը: Ես ուզում եմ, որ սահմանը բացւի, եւ
այս երկիրը մի փոքր շունչ քաշի:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Դուք շի՞շ էք նետում ծովի մէջ:
Շ. Ա. - Այո, ես միշտ լաւ բաներ եմ ասում թուրքերի մասին: Ես
կարծում եմ, որ հետաքրքիր ազգ են: Թուրքիայում չկայ մի հայ, որ ասի, որ
չի սիրում թուրքերին: Չեն սիրում, հաւանաբար, նրանց պահւածքը, նրանց
քաղաքականութիւնը, բայց ոչ ժողովուրդն ինքնին: Իմ նպատակն է, որ մի
փոքր առաջ գնանք:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Դուք հիասթափւած չէ՞ք 2009-ին Ցիւրիխում
ստորագրւած արձանագրութիւնների ձախողումից:
Շ. Ա. - Դրանք երեկոյեան ստորագրւեցին, բայց յաջորդ օրն իսկ
արժէզրկւեցին: Ես հիասթափւած չէի, որովհետեւ կասկածում էի, որ այդպէս
էլ կը լինի: Ինչո՞ւ: Թուրքերի հետ ոչ մի պայմանագիր այդպէս էլ չի
հաստատւել: Միշտ ինչ-որ պահ է գալիս, երբ կամ նրանք են նահանջում, կամ
մենք ոչինչ չենք կարողանում անել: Այս միտմանն այսօր նպաստում է նրանց
ռազմավարական դիրքը: Նրանք իրենց ուժեղ են զգում եւ աւելի ու աւելի քիչ
են հակւած զիջումների: Ուրեմն, ի՞նչ պէտք է անենք: Ես ցանկանում եմ, որ
ոչինչ էլ չանենք: Այլեւս պէտք չէ ինձ վրայ յոյս դնել: Դա ինձ յոգնեցրել
է: Ես չեմ ցանկանում իմ ուժերը անիմաստ վատնել:
Թուրքերը մի ազգ են, որոնց հակաճշմարտութիւններ են ուսուցանել: Նրանց
սխալ բաներ են սովորեցրել: Մեկնարկենք այն կէ-տից, որտեղ նրանք են եւ
սովորեցնենք նրանց հակառակը:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Պէտք է խելացի՞ լինել երկուսի փոխարէն:
Շ. Ա. - Խելացի մէկ բառով: Ամէն դէպքում պէտք է գործել:
Նախաձեռնութեամբ հանդէս գալ: Ես իմ հերթին Ձեզ մի հարց եմ տալիս.
որքա՞ն ժամանակ են թուրքերն ապրում մեր տարածքներում: Ես չեմ խօսում
այն մասին, որ նրանք մեզնից խլել են, այլ դրանից առաջ:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Դարեր: Մօտաւորապէս 1000 տարի:
Շ. Ա. - Գերմանացիներն այլեւս չեն պահանջում Էլզաս-Լոթարինգիան,
իսկ մենք (նկատի ունի ֆրանսիացիներին - "Հետք") այլեւս չենք մտածում
Ռուհրի մասին: Պէտք է գոնէ խելացի լինել: Պէտք է հասկանալ իրերի
դրութիւնը: Այս ամէնը վերջացած է: Ես աւելի հեռուն կը գնամ: Եթէ անգամ
նրանք մեզ վերադարձնեն տարածքները, ո՞վ կը գնայ: Ո՞վ կը գնայ ապրելու
այդ տարածքների վրայ: Ոչ ոք: Իրատես լինենք: Խելացի լինենք:
Հաշւարկենք:
Ազնաւուրի արձանը
Գիւմրիում
Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Բայց Դուք տպաւորութիւն չունէ՞ք, որ հայկական
իշխանութիւնները լաւ են տիրապետում խնդրին եւ այս ոլորտում գործերը
ճիշտ են առաջ տանում:
Շ. Ա. - Ես այդ մասին ոչինչ չգիտեմ: Յաջորդ անգամ այդ մասին կը
խօսենք իշխանութիւնների հետ: Ես չեմ ուզում առաջ գնալ` առանց նրանց
կարծիքն իմանալու: Բայց ես գիտեմ, որ նրանց համար առաջնահերթ է սահմանի
բացումը: Արտաքին աշխարհն է, որ յենւում է բառերի պատերազմի վրայ, իսկ
ներսում դրանից տառապում են:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Ներեցէք, բայց չէ՞ք կարծում, որ Հայաստանի հայերի
արտագաղթի հիմնական պատճառը պարզապէս տեղական համակարգն է, որն այդ
բնակչութեանը յոյս չի ներշնչում: Եւ դա դեռ առանց հաշւի չառնելով
պատերազմական վիճակը Ղարաբաղում: Ուրեմն այս հարցո՞ւմ էլ պէտք է զիջել:
Շ. Ա. - Այո, այդպէս է: Ոչինչ չենք անում այնտեղ ապրող մարդկանց
օգնելու համար: Հակառակը: Ես մաֆիոզների մասին անտանելի պատմութիւններ
գիտեմ: Նրանք խժռում են գիւղացիներին իրենց հողերի վրայ: Մաֆիայի այդ
անդամներին պէտք է գնդակահարել: Այդպէս այլեւս չի կարող շարունակւել:
Ցանկանում էք անդամակցե՞լ մաֆիային: Գնացէք ձեր մաֆիան ուրիշ
երկրներում հիմնէք: Շատերը ձեզ կընդունեն: Բայց դա ձեր երկրում մի
արէք, սեփական ժողովրդի դէմ մի արէք, Աստծոյ սիրուն:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Բայց հայկական հարցի կապակցութեամբ ո՞րն է Ձեր
առաջնութիւնը:
Շ. Ա. - Ես համաձայնութիւն եմ ուզում: Ես ուզում եմ, որ թուրքերը
ճանաչեն այն, ինչ տեղի է ունեցել: Ինձ համար միեւնոյն է,
ցեղասպանութիւն, թէ այլ բառ: Ի՞նչ կը տայ ինձ նրանց կողմից այդ բառի
օգտագործումը:
Ուզում եմ, որ նրանք ճանաչեն ջարդերը: Ժամանակին այդ էին ասում: Ամբողջ
աշխարհը խօսել է կոտորածների մասին: Եւ յետոյ յանկարծ, յիսունականներից
սկսած, սեւեռւեցին այդ ցեղասպանութիւն բառի վրայ, որը շատ ծանր է
ընդունել, եթէ անգամ համապատասխանում է իրականութեանը:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Ամէն դէպքում:
Շ. Ա. - Նրանք չեն ուզում ընդունել այն փաստը, որ որոշում էին
կայացրել աշխարհի երեսից վերացնել մի ժողովուրդ: Եւ ուրեմն պէտք չէ
մոռանալ, թէ ինչ է տեղի ունեցել: Բայց պէտք է գնալ դէպի յոյսը:
Սահմանի թուրքերը հայերին դէմ չեն: Դիարբեքիրի քաղաքապետը բացայայտ
կերպով ասել է, որ այդ ճանաչումը պէտք է տեղի ունենայ: Նշանաւոր մարդիկ
կան, որ հետաքրքիր բաներ են ասում: Բայց, անշուշտ, կան նաեւ հակառակն
ասողներ: Բայց թուրք ժողովուրդը շարժւում է: Նա շարժւեց Հրանտ Դինքի
յուղարկաւորութեան համար:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Իսկ Ղարաբաղի առումով ինչպէ՞ս էք տեսնում իրերի
դրութիւնը: Մանաւանդ որ վտանգ կայ թէ այս կողմից եւ թէ Թուրքիայի: Ի՞նչ
խոհրուրդ կը տայիք Դուք:
Շ. Ա. - Սա համալիր ծրագրի մաս է: Դա նորմալ է: Պէտք է առնւազն
յստակ լինել. արդեօք Ղարաբաղը պատկանո՞ւմ էր Ադրբեջանին մինչեւ Ստալինի
կողմից այն նրանց նւիրելը: Արդեօք Ղարաբաղը, այնուամենայնիւ, Հայաստա՞ն
է: Ոչ, այն ինքնիշխան երկիր է: Դա այդպէ՞ս է, թէ՞ ոչ:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Այսինքն, այստե՞ղ էլ պէտք է հրաժարւել հետագայ
փորձերից:
Շ. Ա. - Ոչ: Պէտք է ընդունել, որ Ղարաբաղը այնպիսի պետութիւն է,
ինչպիսին կայ: Անկախ, ինչպէս Ադրբեջանը եւ Հայաստանը: Ես ուտոպի՞ստ եմ:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Դուք համաձայնեցնու՞մ էք Ձեր նման
դիրքորոշումները հայկական իշխանութիւնների հետ:
Շ. Ա. - Երբ ես քննարկում եմ հայկական իշխանութիւնների հետ, ինձ
միշտ ասում են, որ ես իրաւացի եմ: Բայց նրանք ոչինչ չեն անում: Նոյնը`
Ֆրանսիայում: Հնարաւոր չէ խօսել իշխանութիւնների հետ: Ինչպիսին որ
նրանք լինեն:
Ես չեմ հաւատում, որ Ֆրանսիան մեզ համար որեւէ բան կանի: Դա ոչնչի չի
ծառայում: Թուրքիան շատ կարեւոր է Ֆրանսիայի համար: Չենք կարող դա
անտեսել: Ֆրանսիայում միշտ իրենց ամենաուժեղն են ձեւացնում, բայց
ընտրութեան պահին տարբեր է: Ֆրանսիան ոչինչ չի անի հայերի համար: Ահա
սպասման 90 տարիները: Գրքեր են գրւել, տարբեր տեսակի մարդիկ են
արտայայտւել` ի պաշտպանութիւն հայկական հարցի, եւ դրանից ոչինչ դուրս
չի եկել:
Եւ դուք այսօր հրաշք էք սպասում, այն պարագայում, երբ բացառիկ
խաղադրոյքներ կան, որոնք մարտնչում են դրա դէմ: Կարելի է ուտոպիստ
լինել, բայց պէտք չէ չափազանց երազկոտ լինել: Ես չեմ երազում: Իմ
կեանքն ապացուցում է, որ ես չեմ երազել: Ես աշխատել եմ: Ես քաղաքական
գործիչ չեմ: Ես ոչ խելամտութիւն ունեմ, ոչ կուլտուրա` ասելու համար
այն, ինչ հաստատում եմ: Բայց ես դա անկեղծ եմ ասում, որովհետեւ այդ եմ
մտածում:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Դուք միշտ հետաքրքրւո՞ւմ էք քաղաքականութեամբ:
Շ. Ա. - Ես հետաքրքրւում եմ քաղաքական այրերով եւ քաղաքական կին
գործիչներով` սպասումով տեսնելու, թէ ինչ են նրանք անելու: Խոստումներ,
խոստումներ: Երէկ ես հիւրընկալում էի իմ ընկեր Բեսանսենոյին: Ես
յարգում եմ նրան: Ես սիրում եմ նրան: Նա անկեղծ է: Նա գիշերներն է
աշխատում իր թղթապանակների վրայ: Այլոց մասին ես ոչինչ չգիտեմ: Նրանց
ելոյթներն ուրիշներն են գրում:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Դուք աւելի շուտ գո՞հ էք այս վերադարձից:
Շ. Ա. - Ես ուրախ եմ: Ես շատերի ամբարտաւանութիւնը կոտրեցի: Նրանք,
ովքեր վատ էին գրում, ժամանակ առ ժամանակ նորից փոքրիկ "բայց"-եր են
դնում, բայց աւելի պակաս ընդգծւած: Նրանք ինձ երբեք չեն ների
վերադառնալու համար: Մահը ինձ կը ներեն: Բայց ես պատրաստ չեմ մեռնել:
Լաւ լսէք ինձ, Արա: Ես ուզում եմ, որ այնտեղ` երկրում, որն արդէն
մեռնելու վրայ է, իմ ժողովրդի համար մի բան տեղի ունենայ: Որքա՞ն են
այնտեղ: Ինձ ասում են` 2,3 մլն: Իշխանութիւնները մատնացոյց են անում
3,6 մլն: Բայց դա ճիշտ չէ:
Շատ կարճ ժամանակում նրանց թիւը կը դառնայ 1 մլն 800 հազար: Եւ կիջնենք
մինչեւ 1 մլն բնակչութիւն` մաֆիոզների ձեռքում: Այդ պարագայում պէտք է
յոյսներս չինացիների վրա՞յ դնենք երկիրը վերաբնակեցնելու համար:
Ես կուզենայի, որ իւրաքանչիւր հայ ինքն իրեն հարց տայ. ի՞նչ նպաստ եմ
ես բերում իմ նախնիների երկրին: Ի՞նչ եմ ես տալիս` մերժելով այս մէկը,
չընդունելով այս միւսը: Եւ ինքն իրեն հաշիւ կը տայ, որ ոչինչ էլ չի
տալիս: Ինչպէս Դուք տեսնում էք, ես ասում են այն, ինչ մտածում եմ:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Իրականում Ձեր ցանկութիւնը հայերին օգ-նե՞լն է:
Շ. Ա. - Պէտք է նրանց օգնել, թուրքերին նոյնպէս: Մեր միջեւ դա պէտք
է լուծւի, որոշւի, եթէ մենք կամքի տէր մարդիկ ենք:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Բայց հայե՞րը, Դուք մի փոքր գրեթէ կողոպտում էք
նրանց, այնուամենայնիւ: Դուք Ձեզ հաշիւ տալի՞ս էք:
Շ. Ա. - Ես իմ կեանքն անցկացրել եմ հասարակութեանը կողոպտելով: Եւ
մերոնց հետ նոյնը չե՞մ անի: Մի օր իմ քոյրն ինձ ասաց. "Դու հաւատու՞մ
ես, որ թուրքը կարող է քեզ սպանել": Հայը նոյնպէս կարող է դա անել,
նոյն պատճառներով: Ես ռիսկի եմ գնում: Ես այսպէս եմ տեսնում
իրողութիւնները: Վնա՞ս եմ կրում: Գուցէ: Բայց թող ինձ մի լուծում ցոյց
տան: Ոչ թէ բողոքներ: Եւ յետոյ` առանց տաբուների. ես մի օր ՀՀ նախագահի
հետ խօսեցի իսլամացած հայերի խնդրի մասին` ասելով, որ մի բան պէտք է
անել: Ամէն կողմից լքւած այս մարդիկ դժբախտ են: Պէտք է նրանց օգնել:
Մենք իսլամին դէմ չենք: Հայաստանում մենք 6 հրաշալի մզկիթ ունենք,
որոնք փրկւել են` չնայած Ստալինի հրամանին, ով ուզում էր դրանք
ոչնչացնել: Իրանն անում է անհրաժեշտը դրանք վերանորոգելու համար:
Մենք ազգ ենք: Ազգը բաղկացած է ամէն տեսակի մարդկանցից` լաւագոյններից
մինչեւ վատագոյններ, եւ ամէն կրօնի դաւանող: Նորմալ է, որ ունենք
քրիստոնեաներ, հրեաներ եւ մուսուլմաններ: Հայաստանը պէտք է այս
ուղղութեամբ ընթանայ, որով գնում է նաեւ Եւրոպան:
Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Դուք ճանաչել էք Հայաստանի երեք նախագահներին:
Կարո՞ղ էք մեզ նրանց մասին պատմել:
Շ. Ա. -Ոչ, դա իմ գործը չէ: Նրանք բարի կամքի տէր մարդիկ են: Բայց
երբեմն իրավիճակները փոխում են կամքը: Ամէն դէպքում, նախագահներից ոչ
մէկը ինձ երբեւէ "ոչ" չի ասել: Միգուցէ ես կը նախընտրէի, որ ինձ դա
ասէին:
Արա, այսօր ի՞նչ է նշանակում լինել հայ: Ես կուզենայի դա իմանալ: Ի՞նչ
է նշանակում սփիւռքահայ: Լաւ ուտե՞լ: Լաւ խմե՞լ: Ունենալ սեփական
բուտիկ եւ խօսել ցեղասպանութեան մասի՞ն: Դա՞ է հայ լինելը: Սա շատ քիչ
է:
Հարցազրոյցը`
Արա Թորանեանի
Ֆրանսերէնից թարգմանու-թիւնը՝ Լիանա Սայեադեանի
Նոյեմբեր 4, 2011
«Յոյս»
թիւ 112
7 Դեկտեմբեր 2011
|
