Լեւոն Ահարոնեան. Պատգամաւորական ժողովի եւ ժողովրդի միջեւ ճեղք ստեղծեցին

 
 
«Յոյս» երկշաբաթաթերթի արտօնատէր` Լեւոն Ահարոնեանը, Իրանի իսլամական յեղափոխութեան յաղթանակից յետոյ մօտ երկու տասնամեակ ակտիւ մասնակցութիւն է ունեցել իրանահայութեան ազգային իշխանութիւններում որպէս պատգամաւոր, Թեմական խորհրդի անդամ եւ նախագահ, ինչպէս նաեւ որպէս կալւածային մարմնի նախագահ եւ  10 տարի ազգային բուժարանի վարչութեան նախագահ: Դա Թեհրանի հայոց թեմի Պատգամաւորական ժողովի 10-րդ եւ 11-րդ շրջաններն էին: Ինչպէս գիտենք, մեր ազգային իշխանութիւնների իրաւական կարգավիճակի անորոշութեան պատճառով` 11-րդ շրջանը տեւեց 14 տարի: Յեղափոխութեան յաղթանակին յաջորդող երկու տասնամեակները ճակատագրական տարիներ էին երկրի, ինչպէս նաեւ իրանահայութեան համար: Այս տարիներին Պատգամաւորական ժողովում Լեւոն Ահարոնեանի գործունէութեան հետ աւելի ծանօթանալու համար դիմեցինք նրան հետեւեալ հարցերով:
 
Պարոն Ահարոնեան, տարիներ շարունակ եղել էք Պատգամաւորական ժողովի անդամ: Արդեօք կարեւոր մարմին է ՊԺ-ը:
Այո, շատ կարեւոր: Փոքր համայնքները կարիք ունեն մի կառոյցի, որպէսզի կառավարեն իրենց հասարակական կեանքը: Իրանահայութիւնը եւս իր կրօնը, մշակոյթը եւ լեզուն պահպանելու համար կարիք ունի  մի կառավարող մարմնի: Մեր բարձրագոյն մարմինը Պատգամաւորական ժողովն է, որը ընտրում է թեմակալ առաջնորդին, Թեմական խորհրդին եւ հաշւեքննիչ մարմնին եւ այլ աշխատող մարմիններին. այսպիսով կարեւոր  դեր է խաղում մեր համայնքի կեանքում:
Անձամբ մտածում եմ, որ Թեհրանի Հայոց թեմի Պատգամաւորական ժողովի 10-րդ շրջանը, որն ընտրւեց 1980 թւականին, լաւագոյնն է եղել: Դա առաջին Պատգամաւորական ժողովն էր Իրանի յեղափոխութեան յաղթանակից յետոյ, որին մասնակցում էին մեծ թւով մտաւորականներ: Նախքան այդ, միայն յատուկ մարդկանց էին թոյլ տալիս մուտք գործել ՊԺ, բայց այդ շրջանում զանազան մտածելակերպի տէր մարդիկ կարողացան մասնակցել դրա ընտրութիւններին եւ ընտրւել պատգամաւոր: 10-րդ ՊԺ-ի ընտրութիւններին հանգուցեալ Արմէն Հախնազարեանը եւ ես ամենաբարձր ձայնը բերեցինք: Ժողովուրդը լաւ մասնակցութիւն ցուցաբերեց:
 
Իսկ յաջորդ շրջանները՞:
80-ական թւականներին, մինչեւ 86 թւականը, այն շրջանում, որ դպրոցներում լուրջ հարցեր ունէինք, ժողովուրդը հետաքրքրւած էր ազգային իշխանութիւնների աշխատանքներով եւ աշխուժ էր: Յետոյ սկսեց նաեւ արտագաղթը եւ ժողովրդի թւի նւազումը: Մենք յեղափոխութիւնից յետոյ 16 հազար աշակերտութիւն ունէինք. դա աստիճանաբար հասաւ շուրջ 5 հազարի:
Սակայն 11-րդ ՊԺ-ին պատգամաւորների որակը փոխւեց. դրանք մեծամասնաբար արհեստաւորներ եւ գործաւորներ էին, որ բոլորովին անտեղեակ էին ազգային աշխատանքներին: Նրանք անկախ որոշման կարողութիւնը չունէին, աչքները իրենց գաղափարակիցին էր, տեսնէին թէ ինչ ձայն է տալիս, իրենք էլ նոյնը քւէարկէին: Դա բացասական ազդեցութիւն ունեցաւ մեր ազգային իշխանութեան վրայ: Բայց անկեղծութեամբ պիտի նշեմ, որ ժողավի ողջ կազմը լրիւ աշխատեց այդ երկար  տարիներին:11-րդ շրջանում պատգամաւոր ունէինք, որ երբ մենք դպրոցների հարցերն էինք քննարկում, վեր էր կենում կօշկակարութիւնից էր խօսում: Պարզապէս անտեղեակ էր: Կային մարդիկ, որ միայն ներկայ-բացակայ ասելու ժամանակ նրանց ձայնը լսեցինք: Արամ վեհափառը մի անգամ կէս ժամի չափ ներկայ եղաւ մեր ժողովում: Ես յետոյ նրան հարցրի, թէ ինչպէս տեսաւ այդ ժողովը, պատասխանեց` շատ ցածրորակ: Դա 11-րդ ՊԺ-ն էր, երբ միահեծան կուսակցութիւնը մի խումբ անտեղեակ մարդկանց բերել, մտցրել էր որպէս պատգամաւոր, որպէսզի իրենք ինչ ուզում են անեն:
Արդիւնքն այն եղաւ, որ ժողովրդի եւ ազգային մարմինների միջեւ ճեղքը շատացաւ:
11-րդ ՊԺ-ում, հանգուցեալ դոկտոր  Հարմիկ Դաւթեանի ատենապետութեան օրօք ուսանողների օգնութեամբ մի վիճակագրութիւն պատրաստւեց, որի համաձայն, մարդկանց 70 տոկոսը չգիտէին ինչ է Թեմական խորհուրդ կամ Պատգամաւորական ժողով:
2000 թւականին, երբ վերսկսւեց կանոնաւոր ընտրութիւնները, մեր ժողովուրդի միայն 10 տոկոսը մասնակցեցին` շուրջ 9000 հոգի մօտ 80000 բնակչութիւնից: Դա ապացուցում է, որ ժողովուրդն արդէն իրեն յետ էր քաշում, աւելի վատը 2004 թւականի ՊԺ-ի ընտրութիւններն էր, որին մասնակցեցին մօտաւորապէս 4900 հոգի է: Այսինքն ժողովրդի մօտ 5 տոկոսը:
 
Աւելի յստակ կարո՞ղ էք ասել ինչ է նշանակում թէ` «իրենք ինչ ուզում են անեն»:
Օրինակի համար, կարող եմ նշել Ալիքի նոր շէնքին յատկացւած գումարի պատմութիւնը: Ես ժողովից դուրս լսեցի, որ 30 միլիոն թուման փող է վճարւել Ալիքի նոր շէնքի կառուցման համար: Երբ խնդիրը արծարծեցի, վիրաւորւեցին: Բայց ես պատգամաւոր էի, չէ՞: Ահա այսպիսի գործելակերպով հարւածում էին մեր ազգային մարմինների հեղինակութեանը: Պատգամաւորական ժողովը վերածում էին մի չեզոք մարմնի, որը ոչ մի ազդեցութիւն կամ որոշիչ դեր չունէր: Որոշումները կայանում էր ժողովից դուրս եւ դա սխալ էր: Արդիւնքը մեծ ճեղք էր ժողովրդի եւ ազգային մարմինների միջեւ:  Մեր մտաւորականութիւնը իրեն յետ քաշեց մեր ազգային կեանքից:
 
Ինչպէս ասում էք, ՊԺ-ի մեծամասնութիւնը կուսակցական էին. երբ դուք տարբեր տեսակէտ էիք ունենում, ի՞նչ կարող էիք անել, ի՞նչ էիք անում:
Երբ ես անարդարութիւն եւ սխալ էի տեսնում ժողովում բարձրաձայն արծարծում էի: Օրինակ, Ալիքին վճարած 30 միլիոն թումանի հարցը ՊԺ-ում յայտարարեցի եւ մեծ աղմուկ բարձրացաւ եւ Թեմական խորհուրդը խռովեց եւ ժողովից հեռացաւ: Մի հոգին էլ կարող է իր ազդեցութիւնն ունենալ: Ի հարկէ միայն ես չէի, միւսներն էլ էին խօսում:
Այսպիսի է վիճակը եւ հիմա, երբ մօտենում են Պատգամաւորական ժողովի ընտրութիւնները, սկսում են խօսել ազատութեան եւ դեմոկրացիայի մասին: Ի՞նչ դեմոկրացիա: Հէնց  «Յոյս»-ը նկատի ունեցէք: Այն օրւանից, որ սկսել ենք հրատարակել, ծուռ աչքով են նայում ինձ: Նոյնը արին, երբ «Լոյս»-ն էինք հրատարակում, թէ ձախ ես,  կոմունիստ ես, էլ ինչեր ասես, որ չասացին իմ հասցէին: Ներեցէք, այս բոլոր հարցազրոյցները եւ տեսակէտները, որ ՙՅոյս՚-ի վերջին համարներում տպագրել էք` շատ լաւ: Լաւ էք անում, նեղութիւն էք քաշում, բայց սրանք լոզունգներ են: Սրանք ճիշտ չեն խօսում:
Սրանք մարդիկ են, որ իրենք համայնքը կառավարելու կարողութիւնը չունեն: Տեսէք, Հայաստանում մեզ դեռեւս ասում են «հայրենադարձ»: Մի խօսքով, մեզ իրենցից չեն համարում: Հիմա, էստեղ էլ, որ մենք ծնւել ենք, առնւազն 400 տարի անցեալ ունենք, մենք մեր ձեռքով մեզ գցել ենք վանդակի մէջ: Այսինքն էն իրաւունքները, որ մի իրանցի ունի, մենք մեզ համար չենք պահանջում: Պետական այրերը անգամներ ինձ ասել են թէ դուք մեզ լուրջ փրոժէներ չէք ներկայացնում:
 
11-րդ շրջանից յետոյ ի՞նչ եղաւ:
Ինձ չթողեցին ընտրւել 12-րդ Պատգամաւորական Ժողովում: Յետոյ մի այլ շրջանում եկան հրաւիրեցին, ասացին արի, նախագահ կը նշանակենք: Ուրեմն դեռ չընտրւած, ինձ նախագահ էին անում: Ուրեմն ո՞րն է դրա արժէքը: Իրենք նախապէս որոշում են, թէ ով պիտի նախագահ լինի: Այս բոլորի մասին աւելի հանգամանօրէն գրել եմ գրքիս մէջ:
 
Հիմա ժողովրդին խորհուրդ կը տա՞ք մասնակցեն ՊԺ-ի ընտրութիւններին, թէ ոչ:
Ես կը ցանկանամ, որ ժողովուրդն ինչքան աւելի մեծ թւով մասնակցի ՊԺ-ի ընտրութիւններին եւ ոչ միայն 10 տոկոսով, որի 8 տոկոսը իրենք են: Եթէ ասենք 50 տոկոս, կամ թէ 30 տոկոսով մասնակցութիւն լինի, նրանք չեն կարող ամէն բան իրենց հակակշռի տակ առնել:
 
Մամուլի մասնակցութիւնը Պատգամաւորական ժողովի նիստերին ինչպէ՞ս էք գնահատում:
Շատ բարձր եմ գնահատում: Դա շատ ճիշտ որոշում է եղել: Ես յեղափոխութիւնից յետոյ եղել եմ մեր ազգային կեաքի մէջ: Եղել են թռուցիկներ, որ իբր թէ Թեմականը ամիսը 15 միլիոն դոլար եկամուտ ունի: Այսպիսի չափազանցւած պատկեր կայ Թեմականի եկամուտների եւ գոյքերի մասին: Բայց դա այդպէս չէ: Թէեւ հիմա հեռու եմ, բայց յարգում եմ այն մարդկանց, որոնք  աշխատում են ազգային մարմիններում: Բայց երբ ամէն ինչ գաղտնի է մնում, ժողովրդի մէջ անվստահութիւն է ստեղծւում: Ինչո՞ւ գաղտնի պահել. թող մամուլը գրի եւ ժողովուրդը կարդայ, իմանայ մենք որտեղ ենք կանգնած: Գաղտնի պահելով ի՞նչ ենք ուզում ձեռք բերել: Այսօր «Յոյս»-ը թոյն է դառել սրանց համար: Լսել եմ «Յոյս»-ը իրաւունք չունի դպրոցներ գնալ: Ինչի՞ համար: Դուք պիտի ուրախանաք: Թող ուրիշ թերթերն էլ գան եւ գրեն: Սխալ կը գրեն, կասենք սխալ է: Թողէք մարդիկ, մանաւանդ մեր մտաւորականութիւնը, որ մեծ թիւ է կազմում, գործեն մեր ազգային դրւածքի մէջ:
 
«Յոյս» թիւ 134
Նոյեմբեր 2012
 

    Tags: , , , ,

    Leave a Reply

    Your email address will not be published. Required fields are marked *