Նոր տարվա առաջին օրը

 
Խաչիկ խաչեր
 
 
Չգիտեմ…Արդեն քանիերորդ անգամ եմ ժամացույցիս նայում…
Ժամանակը քարշ է գալիս, չի անցնում. վաղը չէ մյուս օրը Նոր տարի է:  Աշխատակիցներիս մի խոշոր մասն արդեն մի քանի օր է, որ աշխատանքի չի գալիս: Եկողներն էլ մի կարգին գործ չեն անում: Մի քիչ քսըսում են, դես ընկնոմ, դեն ընկնում, զրուցում, սուրճ խմում, Քրիսմասի տոնակատարությունից ու ճամբորդությունից պատմում, ստացած ու բաժանած նվերներից խոսում… եւ այնուամենայնիվ պատրաստվում նաև Նոր տարի տոնելու…
Ես արդեն երեք ամիս է Անգլիայում եմ՝ Լոնդոնում, Վեմբլի մարզադաշտի մոտ մի փոքրիկ սենյակ եմ վարձել և ամեն առավոտ ժամը վեցին դուրս եմ գալիս տնից: Նախ ավտոբուսով ինձ հասցնոմ եմ գլխավոր երկաթուղակայարան, հետո էլ այնտեղից գնացքով մեկնում եմ Ռեդհիլ, որտեղ էլ գտնվում է  այն գործարանը, ուր աշխատում եմ: Այս ամենը տևում է երկու ժամից մի քիչ ավելի կամ պակաս, նայած թե ոնց եմ բռնեցնոմ ավտոբուսներին ու գնացքին: Բայց հիմա հակառակ ուղղությամբ եմ շարժվելու: Ռեդհիլից պիտի գնամ Լոնդոն՝ կենտրոնական երկաթուղակայարան, այնտեղից էլ տուն: Մի բան պարզ է սակայն, որ ես շտապելու ոչ մի պատճառ չունեմ: Ախր տանն ինձ սպասող չկա: Մերոնք, հարազատներս՝ մի քանի հազար կիլոմետր ծովերի, լեռների, երկրների ու քաղաքների այն կողմում են գտնվում հիմա:
Մութն արդեն ընկել է, երբ ես դուրս եմ գալիս օֆիսից, նստում եմ, ասես արդեն ինձ սպասող գնացքն ու շարժվում դեպի Լոնդոն:
Գնացքը համարյա  դատարկ է: Վագոնի մեջ, որ նստած եմ ես, ոչ ոք չկա: Մի պահ, մի թեթև էլ վախ ես զգում այդ մենությունից: Որքան է պատահում, որ մարդիկ գնացք են նստում, բայց երբեք էլ տեղ չեն հասնում: Հենց մի քանի օր առաջ էր, Թայմզի «Արկածներ ու պատահարներ» էջում կարդացի, որ մարդը Լոնդոն հասնելու համար, Մանչեստերում ճեպթաց գնացք է նստել և անհայտացել, այլևս չի իջել: Ոչ մի դիակ էլ չի գտնվել և ոչ մի պարագա էլ չի մեկնաբանվել ոստիկանության կողմից: Նստում եմ, բայց ոնց որ  փշի վրա նստած լինեմ. անընդհատ դես ու դեն եմ նայում: Բանն այն է, որ ոչ մի հսկիչ ու քննիչ էլ չի երևում: Գոնե գային տոմսս ստուգելու:
Բայց ահա երկրորդ կայարանում կանգնած գնացքի ձախ դռնից վագոն է մտնում չսափրված մի տղամարդ, գիթառը բրեզենտյա քսակի մեջ վիզը գցած: Նա երկար փեշերով վերարկուի մեջ բարակ ու նիհար է երևում: Սուր քիթ ունի, մանր աչքեր և հաստ ունքեր, որոնք տարածվել են նրա նեղ ճակատի վրա:  Չսանրված մազերն էլ են թափված ճակատին: Մտնում է վագոն, մոտենում է ինձ, լսելի ձայնով բարի երեկո է  ասում և քաղաքավարի հարցնում, թե արդյոք կարող է նստել դիմացս:
-Համեցեք, խնդրեմ,- պատասխանում եմ ես և  ավելացնում, – լավ է, որ եկաք: Շատ մենակ մնալն էլ լավ չէ:
Նա զգուշությամբ քսակի մեջ տեղադրված գիթառը իջեցնում է  ուսից և դնում մյուս կողմի նստարանների վրա: Հետո էլ, ասես տաքացնելու համար, ձեռքերը շփում է իրար, բերանի գոլորշին փչում նրանց վրա և նստում ճիշտ դիմացս: Հիմա ես ուղղակի  տեսնում եմ նրա դեմքը, բայց չեմ կարողանում գուշակել նրա տարիքը: Մի բան, որ երբեք էլ չեմ կարողացել և հիմա էլ չեմ կարողանում անել: Միշտ էլ գուշակությունս սխալ է դուրս եկել: Ասենք  երևի մի քառասուն տարեկան կլինի:  Բայց հիմա իմ ինչին է պետք նրա տարիքը: 
Լուռ նայում ենք իրար ու ժպտում: Մտքերս փորփրում եմ, ասելու ինչ-որ բան եմ փնտրում: Նա էլ երևի նույն բանն է անում: Ես դա կարդում եմ նրա աչքերում, որոնք հարցական, սևեռվել են իմ վրա և շփոթեցնում են ինձ:  Վերջապես գտնում եմ ելքը և հարցնում.
-Գիթա՞ռ եք նվագում:
-Այո,- պատասխանում է նա անմիջապես և հարցնում.
-Դո՞ւք  էլ:
-Ա՜խ,  չէ՛, -պատասխանում եմ ես և ուրախանում, որ արդեն բացել եմ զրույցի կծիկը: Ժամանակին երբ ուսանող էի, վիետնամցի մի դասընկերոջ հետ  երբեմն փորձում էինք Բիտըլզ նմանակել, -ասում ու ծիծաղում եմ ինքս իմ ասածի վրա:
-Օ՜, ուրեմն Բիտըլզ եք նվագել, -ասում է ու իսկույն կանգնում, կողքի նստարանից վերցնում գիթառի քսակն ու փորձում է հանել գիթառը:
Ես կանգնում եմ և փորձում օգնել նրան, հանելու գիթառը քսակից:
-Որքան ուրախ եմ, որ եկաք, – ասում եմ ես:
Նա հիմա փորձում է նվագարանը փոխանցել ինձ: Ես մերժում եմ: Մի քանի վայրկյան  երևի տևում է մեր մեջ գիթառի քաշքշուկը:
-Ես տարիներ է, որ ոչ մի գիթառ ձեռքս չեմ առել: Հավատացեք,
այն ժամանակ էլ, որ նվագում էի, նվագածս հատուկ մի բան չէր: Խնդրում եմ, նվագեք,  նվագեք ու երգեք, ես կձայնակցեմ ձեզ:
Վերջապես, նա հավատում է իմ ասածներին թե ոչ, չգիտեմ, բայց վերցնում է գիթառն ու ինչպես անում են բոլոր նվագիչները, մի քիչ խաղում է լարերի պտուտակների հետ, թուլացնում, ամրացնում, եղունգով թեթև խփում լարերին ու ասում.
-Դե լավ, հիմա որ այդպես է, միասին երգենք…
Yesterday…
All my troubles seemed so far away…
Եվ ես մեկ վայրկյանի մեջ վերադառնում եմ տարիներ առաջվա իմ ուսանողական փոքրիկ սենյակը, վիետնամցի համակուրսեցի ընկերս կենդանանում է աչքիս առջև, թերթում եմ հիշողությանս պատուհանից ներս խուժած նոթատետրս և երգում նրա հետ…
O` I believe in yesterday…
Եւ ո~վ զարմանք, հենց այդ մեկ երգով էլ մենք ասես հազար տարվա բարեկամներ ենք դառնում և սկսում ենք ջերմ զրուցել և երգել:
Նա իրար հետևից վարպետորեն կատարում է ինձ ծանոթ և անծանոթ մի քանի այլ երգեր և մենք դեռ իսկական քեֆի մեջ` գնացքը հասնում է Լոնդոն:
Եւ ինչ արագությամբ, որ սկսել էինք երգել, պարտադրված նույն թափով էլ ավարտում ենք այն:
 
Իջանք:
Կառամատույցի աստիճաններով բարձրանալով դուրս եկանք փողոց:
Արդեն կատարյալ գիշեր էր: Նորածանոթ բարեկամս առաջարկեց.
-Չգնա՞նք մի բան խմենք:
Գնացինք:
Բավական մեծ  գարեջրատուն էր մեր գտածը: Անկյունում, բարից ու երաժիշտներից հեռու երկու հոգիանոց սեղան գտանք ու նստեցինք:
Ամենից առաջ պետք էր, որ ծանոթանայինք:
Ծանոթացանք:
Սամուել Դեյվիդ էր նրա անունը:
-Գիտե՞ս , ինձ բոլորն էլ Սամ են ասում:
Ես ծիծաղով ասացի:
-Իմ նունը Խաչիկ է, հայերենում  այն նշանակում է little Cross:
Սամը սրտի տակից ծիծաղեց:
Մենք գարեջուր պատվիրեցինք: Բաժակ բաժակի զարկեցինք ու խմեցինք, նա իմ կենացը, ես՝ իրենը: Հետո էլ սանդվիչ կերանք և զրուցեցինք:
Ես իմացա, որ նա Անգլիայի հարավի ծովեզրյա Born Mouth-ում է ապրում, որտեղ ես մի անգամ շատ կարճ ժամանակով եղել եմ և փախչել երկինք ու երկիր իրար խառնող  անձրևից:  Նա հմուտ  գիթառիստ է և սակայն առիթից առիթ է նվագակցում հանրահայտ խմբերի հետ և դրանով էլ ապրում է: Իսկ  Լոնդոնում նա ոչ ոք չունի:
Դարձյալ խմում ենք, բաժակ բաժակի զարկում և նա ինքնաբուխ մի քանի երգեր է կատարում գիթառի վրա արժանանալով նաև ներկաների ծափերին:
Մեկ էլ նա Նայում  է ժամացույցին և տեղից ցատկում: Ասում է, թե պիտի զանգի ծերանոց, որտեղ նրա հայրն է մնում:
Բավական երկար ժամանակ է անցնում, մինչև նա հետ է գալիս: Դեմքն այլայլված է: Նրան հայտնել են, որ հայրը երկու օր է, ինչ մահացել է, և նրանք ամեն տեղ իր հետևից էին ման գալիս:
-Կասկածում էի, որ վերջին Նոր տարին եմ անցկացնելու հայրիկիս հետ, բայց դա  էլ  չեղավ, -ապա սրբում է արտասուքի կաթիլները և ավելացնում, – ես հիմա ծերանոց պիտի գնամ, այնտեղ խնդիրներ կան կարգադրելու:
  Ուշ գիշերին, երբ ես ցավակցություն եմ հայտնոմ նրան և մատուցողից հաշիվ պահանջում, նա ասում է, որ սեղանակիցս արդեն վճարել է: Շնորհակալություն եմ հայտնում և տանս հեռախոսի համարը նրան թողնելով, դուրս եմ գալիս տուն գնալու համար:
Տարվա վերջին օրը ոչ աշխատանքային  օր է: Այնքան եմ մնում անկողնուս մեջ, որ նախաճաշս ու ճաշս մեկ եմ անում: Ոչ գնալու տեղ ունեմ, ոչ էլ Նոր տարվա տրամադրություն: Լոնդոնում, իհարկե,  մի քանի ծանոթներ ունեմ, որոնք թեկուզ և գիտեն, որ ես մերոնցից հեռու եմ և միայնակ, բայց ոչ մի բան էլ չեն ասել ինձ:
Նոր տարվա գիշեր, օտար ափերում… միայնակ…
Սա երևի շատ ծանոթ բան է մեր պատմության մեջ:
Ինչ անենք, այսպես էլ է պատահում:
Մի քանի ժամ աննպատակ թափառում եմ մեր թաղամասում: Երկար ու բարակ կանգնում եմ ու զննում խանութների Նոր տարվա առթիվ զարդարված ցուցափեղկերը, Ձմեռ պապիկների արհեստական մորուքները  եւ ունկնդըրում տոնական երաժշտությունը, սակայն երբեք էլ չեմ վարակվում տարածված տոնական տրամադրությամբ:  Մի տեղ էլ Pizza Hot  եմ ուտում, այն էլ այնքան դանդաղ,  որ փիցայիս կեսը սառչում է և այլևս չեմ կարողանում ուտել: Երբ տուն եմ հասնում բավական ուշ է և հին տարին արդեն չված…
Շուտով պատրաստվում եմ անկողին մտնելու, երբ հեռախոսս զանգում է: Վերցնում եմ: Սամուելն է: Սովորական հարց ու պատասխանից հետո ասում է.
-Սիրելի little Cross գիտեմ, շատ վատ ժամանակ եմ զանգում, բայց ինչ անեմ, այս վայրկյանին դու իմ միակ ծանոթն ես բազմամիլիոնանոց այս քաղաքում: Կարո՞ղ ես առավոտյան ինձ ընկերակցել հորս թաղումը կատարելու:
Տեր Աստված , այս մեկն էլ չէինք տեսել, որ տեսնում ենք, Նոր տարվա առաջին օրը, գերեզմանատուն…թաղում… սուգ…
Առանց մտածելու հնարում եմ և ասում:
-Ես մի հայրենակցի խոսք եմ տվել, նրա հետ Լոնդոնի Հայոց եկեղեցու տոնավաճառ այցելելու: Տեսնեմ ինչ կարող եմ անել, կաշխատեմ գալ:
Բայց, երբ նա առավոտյան նորից է զանգում, ես արդեն կազմ ու պատրաստ նրան եմ սպասում:
-Big Ben–ի մոտ լա՞վ է, կարո՞ղ ես գտնել:
-Մեկ ժամից այնտեղ կլինեմ, -պատասխանում եմ ես:
Ճանապարհին, ավտոբուսի մեջ մտածում եմ, որ երևի այնտեղից պիտի դիակառքի հետ գնանք գերեզմանատուն:
Ինչ բախտ է ծո, Նոր տարվադ նոր օրը սկսելու ես թաղումով, դիակառքով գերեզմանատանը…
Շուտով հասնում եմ ժամադըրավայր, ուր Սամուելը գիթառը ուսը գցած, թեթև մի պայուսակ ձեռքին ինձ է սպասում:
Ձեռք  ենք տալիս: Ես կրկին անգամ ցավակցություն եմ հայտնում նրան և համարյա թե վազում նրա հետևից:
Thames–ի ափով բավական առաջանում ենք: Բարեբախտաբար երկինքը պարզ է և օրն արևոտ: Հանկարծ մի քանի նավակներ ու մակույկներ են երևում կողք կողքի՝ գետի մեջ կանգնած: Սամուելը մոտենում է մուտքի աստիճաններին և ինչ–որ բան է հարցնում հսկիչից: Նա էլ մեզ առաջնորդում է քիչ հեռվում կանգնած նավակներից մեկը: Մոտենում ենք, իջնում և  տեղավորվում ենք նավակի մեջ:  Սամը նշան է անում և նավակը դռդռոցով ճամփա է ընկնում: Քիչ հետո գետի մեջտեղում ենք: Անցնում ենք բեռնատար մի նավի կողքով, որի առջևի տնակում նստած մարդիկ մեզ ձեռքով են անում, ու երբ նրանից առաջ ենք ընկնում, Սամը խաչակնքում է մի քանի անգամ և բացում փոքրիկ պայուսակը: Այնտեղից էլ հանում է մի քսակ, որի վրա մի մեծ խաչ կա նկարված և ինչ-որ անձնական տվյալներ գրված: Նա բացում է քսակը, դարձյալ մի քանի անգամ խաչակնքելուց հետո, ձեռքը տանում քսակի մեջ, այնտեղից պտղունց առ պտղունց հանում է ինչ – որ մոխրանման մի փոշի ու շաղ տալիս Thames –ի ջրի վրա:
-Հայրիկ, ես կատարում եմ քո ցանկությունը, քեզ հավերժաբար հանձնելով քո սիրած ու պաշտած մայր գետին…
Եւ թաշկինակով սրբում  աչքերը…
Եւ գետն իր գիրկը բացած, միապաղաղ ալիքների գալարների մեջ առնելով Սամուելի հոր վերջին հիշատակը այն քշում է դեպի ծով ու օվկիան խառնելով նրան իր ալիքների հավերժության հետ…
Դիմացից եկող տուրիստական կաթնագույն  նավի ճաշարանի լայն պատուհաններից մի նվագախումբ է երևում նվագելիս, որի ձայնը մեզ չի հասնում:  Չգիտեմ ինչու է ինձ թվում, որ նրանք Սամուելի  հայրիկի սիրած երգերից մեկն են կատարում…
 
Հունվար 1986, Լոնդոն
Դեկտեմբեր 2013, Թեհրան
 
 
«Յոյս» թիւ 162
11 Յունւար 2014
 

    Tags: , ,

    Leave a Reply

    Your email address will not be published. Required fields are marked *