Հարցազրոյց Արտակ Մանուկեանի անւան թանգարանի վարիչ` Շեռլի Աւետեանի հետ

 
 
Նոյեմբերին լրացաւ Թեհրանի «Արտակ Արք. Մանուկեան թանգարանի» հիմնադրման հնգամեակը: Այս հինգ տարիները կարելի է նախաբանը համարել այն վիթխարի աշխատանքի, որ կանգնած է թանգարանի առջեւ, եթէ այն ուզում է իրօք ներկայացնել իրանահայերի պատմութիւնը, անցեալից մեզ ժառանգութիւն հասած գործածական իրերի, արւեստի գործերի, գրքերի, ձեռագրերի ու փաստաթղթերի, լուսանկարների եւ տեսանիւթերի հաւաքման, պահպանման ու ցուցադրման միջոցով: Թանգարանի վարիչ` Շեռլի Աւետեանի հետ զրուցել ենք թանգարանի անցած ճանապարհի եւ յառաջիկայ ծրագրերի մասին:
 
Քանի տարի է, որ աշխատում է Արտակ Մանուկեանի անւան թանգարանը
Թանգարանը որպէս թանգարան իր աշխատանքն սկսել է 2008 թւականի նոյերմբերին, իսկ դրանից առաջ երկու-երեք տարի աշխատում էր որպէս «Իրանի պատմական եկեղեցիների կենտրոն»-ի գրասենեակ: Մօտաւորապէս 60-80 գոյքով ենք սկսել մեր աշխատանքը, իսկ յետոյ տարիների ըմթացքում տարբեր ձեւերով կոչ ենք արել ժողովրդին, որ վստահեն մեզ եւ եթէ ունեն գոյքեր, որ մտածում են թանգարանային, համայնքային, պատմական եւ այլն արժէք կարող է ունենալ, դրանք նւիրեն թանգարանին: Գնումներ չունենք, դրամա-գլուխ չի յատկացւել գոյք գնելու համար, սակայն մեծ թւով նւիրատւութիւններ են եղել, բաւականին լաւ է ընթանում գործը, նոյնիսկ երբերմն ստիպւած ենք լինում մերժել որոշ գոյքեր, քանի որ տեղի սահմանափակում ունենք: Հիմա մօտ 300-ի շուրջ գոյք ունենք: Իհարկէ,  չհաշւած գրքերը եւ լուսանկարները, որոնք կը ցուցադրւեն ուսումնասիրելուց յետոյ: Մեր բուն աշխատանքի կողքին կազմակերպում ենք ցուցահանդէսներ,    անդամակցում       ենք 
«Թանգարանների միջազգային կոմիտէ»-ի (ԻՔՈՄ)  (ICOM= International Council of Museum ) աշխատանքներին եւ մասնակցում ենք դրա տարեկան վորքշափներին ու դասախօսութիւններին եւ երբեմն էլ նրանք իրենց ժողովները գումարում են մեզ մօտ: Անցեալ տարի այդ կազմակերպութեան կարեւոր հանդիպումներից մէկը տեղի ունեցաւ Հայաստանում, որին մասնակցել էինք նաեւ մենք: Թէ‘ միջազգային մասշտաբով եւ թէ‘ Իրանում միւս թանգարանների հետ սերտ յարաբերութիւնների մէջ ենք: Երկու տարի առաջ ԻՔՈՄ-ի կողմից գնահատւեցինք Իրանի լաւագոյն թանգարանների շարքում: Իսկ այս տարի, երբ կոմիտէն որոշեց, որ մի օր թանգարանները աշխատելու են մինչեւ ուշ ժամ որպէս թանգարանային գիշեր, մենք էլ նոյնը արեցինք:
Նաեւ փորձում ենք մեր արւեստագէտներին ներկայացնել, յատկապէս այն մարդկանց, որ պէտք եղած չափով ճանաչւած չեն համայնքում: Օրինակ լուսա-նկարիչ Ժոռես Ոսկանեանը, որի ալբոմներն ունէինք եւ որի լուսանկարների ցուցահանդէսը կազմակերպեցինք: Իսկ մօտակայ օրերում ներկայացնելու ենք գրաֆիստ-գեղանկարիչ Սերժ Աւագեանի գործերը: Ծրագրում ենք կազմակերպել վաւերագրական ֆիլմերի փառատօն: Համոզւած ենք, որ թանգարանը չպիտի միայն հին պատմական իրերի ցուցադրման վայր լինի:
 
Ո՞րն է Թանգարանի տեղը մեր ազգային կառոյցում եւ ո՞վ է հոգում ծախսերը:
Մենք լինելով Թեհրանի հայոց թեմի ազգային թանգարան, բնականաբար մեր բիւջէն տրամադրւում է Թեմական խորհրդի կողմից, քանի որ մեր շահութաբեր աշխատանքները սակաւ են ու մեծ մուտքեր չենք կարող ապահովել: Ի հարկէ ունենք մուտքի տոմսերի վաճառք, յուշանւէրների վաճառք եւ երբեմն փոքրիկ շահութաբեր ձեռնարկներ, որպէսզի ծախսերի փոքր մասը կարողանանք հոգալ, բայց հիմնւած ենք մեր ազգային դրւածքի կողմից յատկացւած բիւջէի վրայ: Աւելացնեմ, որ ԻՔՈՄ-ը եւ Միրաս-ը երբեմն մեզ աջակցում են տրամադրելով որոշ գոյքեր, ասենք համակարգիչներ, վիդէոպրոժեկտոր, նստարաններ եւ այլն:
 
 
Ի՞նչ մարդուժով է կառավարւում թանգարանը:
Ես թանգարանի վարիչն եմ, իսկ Անի Գալստեանը աշխատում է որպէս իմ օգնականը: Իրականում երկու հոգով ենք թանգարանի գործերը կատարում: Ունենք թանգարանի յանձնախումբ ըն-տրւած Թեմականի կողմից: Յանձնախմբի հետ ունենում ենք խորհրդակցական հանդիպումներ, նրանց զեկուցում ենք թանգարանի աշխատանքների մասին եւ նրանք իրենց առաջարկութիւններն են անում:
 
Քանի հոգուց է բաղկացած այդ յանձնախումբը:
Սկզբում եօթ հոգի էին, յետոյ դարձան հինգ, իրականում 3-4 հոգի են մասնակցում հանդիպումներին: Աւելացնեմ, որ աշխատում ենք նաեւ թանգարանի կանոնադրութիւն մշակել, որ կարծում եմ մեզ կ‘օգնի աւելի պարզ կողմնորոշւելու, թէ ինչ պիտի անենք: Մեր Ազգային կառոյցում թանգարանը նոր բան էր եւ երկար  տեւեց, որ մենք մեր անելիքը պարզեցինք: Օրինակ մենք սկզբում մտածում էինք ցուցահանդէս կամ դասընթացներ կազմակերպելը մեր անելիքը չէ:Մի քանի նիստեր կազմակերպեցինք Թեմականի եւ սրբազան հօր հետ եւ պարզեցինք, որ այդ բնագաւառներում էլ կարող ենք աշխատել:
Անցեալ տարի, երբ Հայաստանում առիթն ունեցայ շփւելու այլ երկրների թանգարանների վարիչների հետ, հետաքրքիր էր եւ ինձ համար նորութիւն, որ այսօր աշխարհում թանգարանը ինչպիսի բազմազան աշխատանքներով կարող է զբաղւել: Օրինակ Եւրոպայում  Ալզայմերով  հիւանդների բուժում են անցկացնում թանգարաններում, քանի որ այդ հիւանդները մօռանում են անցեալը եւ թանգարանում փորձում են նրանց յիշեցնել եւ … շատ հետաքրքիր է, արդէն շփւում են բժիշկների հետ եւ հետաքրքիր է, որ թանգարանը կարող է դեր ունենալ նոյնիսկ այս բնագաւառում: Իհարկէ հասկանալի է, որ մենք համայնքն ենք ներկայցնում եւ նաեւ երկրի մասշտաբով սահմանափակումներ կան, …
 
Դուք պարտադրաբար հնարաւորութիւնների սահմաններում էք առաջ գնացել , այսինքն եղածը դասաւորել ու ցուցադրել էք, բայց մի տեսակ երկարատեւ ռազմավարութեան պակասը զգացւում է, գոնէ թանգարան այցելելը այդպիսի տպաւորութիւն է թողնում: Ես սպասում էի թանգարանը աւելի սերտ կապ ունենայ մեր համայնքի պատմութեան հետ: Այս առումով որեւէ ծրագիր ունէ՞ք, կամ հաւատացած է՞ք, որ ասենք թեհրանահայութեան պատմութիւնը կարող է ներկայացւել թանգարանում:
Սկզբում մեր նպատակը եղել է աւելի շատ գոյքեր հաւաքել, հնարաւորին չափ չմերժել: Եւ հետաքրքիր է, որ երբ մի բան նւիրում են, սպասում են ցուցադրւի եւ նւիրատուն մի ընթացքից յետոյ գալիս ստուգում է, թէ արդեօք իր նւիրած գոյքը ցուցադրե՞լ ենք, թէ՞ ոչ: Եւ դեռ կան գոյքեր, որ չեն ցուցադրւել, կարօտ են ուսումնասիրութեան, … աւելի շատ զբաղւած ենք եղել այս աշխատանքով, որը կարեւոր է նւիրատուների վստահութիւնը ձեռք բերելու համար: Հիմա մտածում ենք ներկայացնել մեր համայնքային դէմքերը, նախ գեղարւեստական եւ յետոյ այլ ասպարէզներում: Երեւի դրանից սկսենք, բայց ճիշտ էք այդ առումով, շատ անելիք ունենք, գիտէք հինգ տարին մի թանգարանի համար շատ կարճ ծամանակամիջոց է, իրականում մի նախաբան է բուն աշխատանքի համար …
 
Թանգարան թեհրանի թեմին վերաբերող գոյքերն են գալիս, ասենք Մաշհադի եկեղեցու գոյքերը եւ այլն, թէեւ ունենք Թաւրիզին կամ Նոր Ջուղային կապւող իրեր: … Ես չեմ սահմանափակում, նոյնիսկ մտածում եմ պիտի Հայաստանը ներկայացնել, քանի որ մեր այցելուներից շատերը պատկերացում չունեն հայի մասին, թէ ո՞վ է, ի՞նչ է ներկայացնում, Հայաստանը որտե՞ղ է, … մտածում եմ նաեւ մինչեւ եղեռնի հարիւրամեակը եղեռնի հետ կապւած մեր տաղաւարը ունենանք: Նման քարոզչութիւն մեր պարտականութիւններից է: Մեր այցելուների 90 տոկոսը պարսիկներ են, աւելի քիչ թւով հայեր եւ յետոյ արտասահմանցիներ, ասենք դեսպանատների հիւրեր եւ այլն: Այդ ուղղութեամբ շատ անելիք ունենք:
 
Գիտեմ երիտասադ թանգարան էք, բայց այցելուին պիտի ներկաայցնլ թեհրանահայութեան պատմութիւնը, ասենք թեհրանահայութեան տեղաշարժը քաղաքում:
Պարոն Արփիար Պետրոսեանը այդ մասին աշխատել է եւ մենք արդէն քարտէզները վերցրել ենք, բայց տեղի սահմանափակում ունենք: Հիմա միջանկեալ պատեր տեղադրելու եւ վիթրինների գոյքերը փոխելու հարցեր ունենք: Ֆիլմ ցուցադրելու համար պիտի բոլոր վիթրինները հաւաքենք եւ դա դժւար աշխատանք է:
Հնարաւոր չէ՞ ցուցադրութեան համար ուրիշ տեղ յատկացնել հէնց այս շէնքում:
Առաջարկել ենք Թեմականին, որ այս շէնքի երրորդ յարկը ,որ այս պահին դատարկ է, մեզ տրամադրել մեր ցուցադրումների համար:
Քանի որ Թեհրանը հին քաղաք չէ եւ բնականաբար թեհրանահայ համայնքը հին համայնք չէ, թանգարանը չի կարող հիմնւած լինել հին իրերի ցուցադրման վրայ, ինչպէս օրինակ քաղաքակրթութիւնների թանգարանները: Եւ այս պատճառով աւելի կարեւոր կարող է լինել լուսանկարներով եւ պրոժեկտորներով ցուցադրւող բաժինները: Այդպէս չէ՞:
Այո: 2009 թւականին ունէինք լուսանկարների ցուցահանդէս նւիրւած հանգուցեալ Արտակ սրբազան Մանուկեանին, ուր ցուցադըրեցինք նրա ալբոմների նկարները:
Ասեմ, որ մենք երբերմն օգտւում ենք բակի տարածքից եւ ունենք բացօթեայ ծրագրեր: Օրինակ թանգարանների միջազգային օրը հիմնականում տօնեցինք բակում:
 
Որպէս վերջին խօսք ի՞նչ ունէք աւելացնելու:
Կրկին կոչ եմ անում մեր համայնքի անդամներին, որ եթէ որեւէ բան, որեւէ իր, լուսանկար կամ տեքստ, ձեռագիր եւ այլն կայ իրենց մօտ, որ մտածում են պատմական արժէք կարող է ունենալ, թող դա տրամադրեն թանգարանին:
Մինչ այժմ միայն երկու դըպ-րոցների աշակերտներն են այցելել թանգարան, թող հայկական դպրոցների աշակերտութեանը աւելի շատ բերեն թանգարանի այցելութեան:
Նաեւ պիտի շնորհակալութիւն յայտնեմ բոլոր նրանց, որ այս հինգ տարիներում աջակցել են մեզ, այդ թւում Սեդրակ Նազարեանին, որ առանց որեւէ նիւթական ակնկալիքի վերանորոգել է բոլոր նկարչութիւնները մեզ համար, տիկին Ժանետ Լազարեանին, որը շատ է մեզ օգնել, տիկին Ռիմա Օջախեանին, որ հին գրքերի, հիմնականում ձեձագիր աստւածաշնչերի վերանորոգման աշխատանքն է կատարել:
Յոգնած չլինէք, նեղութիւն էք քաշում:
 
 
«Յոյս» թիւ 160
Դեկտեմբեր 2013
 

    Tags: , ,

    Leave a Reply

    Your email address will not be published. Required fields are marked *